<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-model href="http://www.tei-c.org/release/xml/tei/custom/schema/relaxng/tei_all.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?><TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt><title type="main">Thermophon, neues Verfahren zur Bestimmung von hohen Temperaturen.</title><title type="sub">Von Professor J. Wiborgh, Stockholm.</title><title type="sub">Jernkont. Annal., II. 1896.</title><title type="sub">Mit Abbildungen.</title>
        
        
        <editor>
          <orgName>Dingler Online – Das digitalisierte Polytechnische Journal</orgName>
        </editor>
        <respStmt>
          <orgName ref="https://d-nb.info/gnd/1220138-8">Humboldt-Universität zu Berlin</orgName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Projektträger</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName ref="https://d-nb.info/gnd/141535091">
            <surname>Kassung</surname>
            <forename>Christian</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Projektleitung Humboldt-Universität</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName ref="https://d-nb.info/gnd/1204665788">
            <surname>Hug</surname>
            <forename>Marius</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Wissenschaftlicher Mitarbeiter Humboldt-Universität</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName>
            <surname>Zehnder</surname>
            <forename>Deborah</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Projektkoordination</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName>
            <surname>Luzardo</surname>
            <forename>Laura</forename>
          </persName>
          <persName>
            <surname>Schäfer</surname>
            <forename>Una</forename>
          </persName>
          <persName>
            <surname>Bechmann</surname>
            <forename>Antonia</forename>
          </persName>
          <persName>
            <surname>Daniel</surname>
            <forename>Diana</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Studentische Hilfskräfte</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName>
            <surname>Wiegand</surname>
            <forename>Frank</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Programmierung</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <orgName ref="https://d-nb.info/gnd/5165770-3">Sächsische Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden</orgName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Kooperationspartner Bibliothek</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName ref="https://d-nb.info/gnd/114684476X">
            <surname>Rohrmüller</surname>
            <forename>Marc</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Projektkoordination Bibliothek</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <orgName ref="https://d-nb.info/gnd/2007744-0">Deutsche Forschungsgemeinschaft</orgName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Projektförderung</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <orgName ref="https://d-nb.info/gnd/1064129226">Editura GmbH &amp; Co. KG, Berlin</orgName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Volltextdigitalisierung</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <persName>
            <surname>Gödel</surname>
            <forename>Martina</forename>
          </persName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Projektkoordination und Basic Encoding nach den Richtlinien der TEI für die Editura GmbH &amp; Co. KG</note>
          </resp>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <orgName ref="https://www.clarin-d.de/">CLARIN-D</orgName>
          <resp>
            <note type="remarkResponsibility">Langfristige Bereitstellung</note>
          </resp>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition n="1"/>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>
          <email>wiegand@bbaw.de</email>
          <orgName role="project">Deutsches Textarchiv (Dingler)</orgName>
          <orgName role="hostingInstitution" xml:lang="en" ref="https://d-nb.info/gnd/2131094-4">Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities</orgName>
          <orgName role="hostingInstitution" xml:lang="de" ref="https://d-nb.info/gnd/2131094-4">Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (BBAW)</orgName>
          <address>
            <addrLine>Jägerstr. 22/23, 10117 Berlin</addrLine>
            <country>Germany</country>
          </address>
        </publisher>
        <pubPlace>Berlin</pubPlace>
        <date type="publication">2022-09-26</date>
        <availability>
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">
            <p>Die Textdigitalisate des Polytechnischen Journals stehen unter der Creative-Commons-Lizenz CC BY-SA 4.0.</p>
          </licence>
        </availability>
        <idno>
          <idno type="URLWeb">http://digital.slub-dresden.de/id32199810Z</idno>
          <idno type="URLXML">https://dingler.bbaw.de/xml/articles/ar301029.xml</idno>
        </idno>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc><bibl type="JA">Thermophon, neues Verfahren zur Bestimmung von hohen Temperaturen. In: A. Hollenberg, Dr. H. Kast: Dinglers Polytechnisches Journal. Bd. 301. Stuttgart, 1896. S. 133.</bibl>
        
        <biblFull>
          <titleStmt><title type="main">Thermophon, neues Verfahren zur Bestimmung von hohen Temperaturen.</title><title type="sub">Von Professor J. Wiborgh, Stockholm.</title><title type="sub">Jernkont. Annal., II. 1896.</title><title type="sub">Mit Abbildungen.</title>
            
            
            <editor>
              <persName>
                <surname>Hollenberg</surname>
                <forename>A.</forename>
              </persName>
            </editor>
            <editor>
              <persName>
                <surname>Kast</surname>
                <forename>H.</forename>
                <roleName>Dr.</roleName>
              </persName>
            </editor>
          </titleStmt>
          <editionStmt>
            <edition n="1"/>
          </editionStmt>
          <publicationStmt>
            <publisher>J. G. Cotta'schen Buchhandlung</publisher>
            <pubPlace>Stuttgart</pubPlace>
            <date type="publication">1896</date>
          </publicationStmt>
        <seriesStmt><title level="j" type="main" xml:id="pj301">A. Hollenberg, Dr. H. Kast: Dinglers Polytechnisches Journal. Bd. 301. Stuttgart, 1896.</title><biblScope unit="volume">1896</biblScope><biblScope unit="issue">301</biblScope><biblScope unit="pages">S. 133</biblScope></seriesStmt></biblFull>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <repository>SLUB Dresden</repository>
            <idno>
              <idno type="URLWeb">http://digital.slub-dresden.de/id32199810Z</idno>
            </idno>
          </msIdentifier>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Optical character recognition and basic TEI encoding by Editura Gesellschaft für
					Verlagsdienstleistungen, Berlin 2011.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <hyphenation eol="hard">
          <p>All soft end-of-line hyphenation has been removed. All hard hyphenation coded as U+2010.</p>
        </hyphenation>
        <normalization method="silent">
          <p>No text-decoration elements were captured, such as decorated capital letters at the beginning of
						chapters or text-separators.</p>
          <p>All references to printed sheets were captured.</p>
        </normalization>
        <correction method="markup">
          <p>As far as possible all errata-lists printed in the journal have been realised, using the element
							<gi scheme="TEI">orig</gi> to mark the original text and <gi scheme="TEI">corr</gi> to mark
						the correction given in the errata-list.</p>
        </correction>
        <quotation marks="all">
          <p>All passages set off by quotation marks were marked by the element <gi scheme="TEI">q</gi>
						including the quotation mark inside the tag. In case of repeating quotation marks in front of
						each line, only the first and the last quotation mark was obtained. And the element <gi scheme="TEI">q</gi>'s @type-attribute was set to the value „preline”.</p>
        </quotation>
      </editorialDecl>
      <tagsDecl>
        <rendition xml:id="roman" scheme="css">font-family: "times new roman", times, serif;</rendition>
        <rendition xml:id="wide" scheme="css">letter-spacing: 2pt;</rendition>
        <rendition xml:id="center" scheme="css">text-align: center;</rendition>
        <rendition xml:id="small" scheme="css">font-size: .8em;</rendition>
        <rendition xml:id="x-small" scheme="css">font-size: x-small;</rendition>
        <rendition xml:id="xx-small" scheme="css">font-size: xx-small;</rendition>
        <rendition xml:id="large" scheme="css">font-size: large;</rendition>
        <rendition xml:id="x-large" scheme="css">font-size: x-large;</rendition>
        <rendition xml:id="xx-large" scheme="css">font-size: xx-large</rendition>
        <rendition xml:id="bold" scheme="css">font-weight: bold</rendition>
        <rendition xml:id="italic" scheme="css">font-style: italic</rendition>
        <rendition xml:id="no_indent" scheme="css">text-indent: none;</rendition>
        <rendition xml:id="indent-1" scheme="css">text-indent: -1em;</rendition>
        <rendition xml:id="indent-2" scheme="css">margin-left: 2em; text-indent: -1em;</rendition>
        <rendition xml:id="right" scheme="css">text-align: right;</rendition>
        <rendition xml:id="left" scheme="css">text-align: left;</rendition>
        <rendition xml:id="l1em" scheme="css">margin-left: 1em;</rendition>
        <rendition xml:id="l2em" scheme="css">margin-left: 2em;</rendition>
        <rendition xml:id="l3em" scheme="css">margin-left: 3em;</rendition>
        <rendition xml:id="r1em" scheme="css">margin-right: 1em;</rendition>
        <rendition xml:id="superscript" scheme="css">font-size: .7em; vertical-align: super;</rendition>
        <rendition xml:id="subscript" scheme="css">font-size: .7em; vertical-align: sub;</rendition>
        <rendition xml:id="hidden" scheme="css">display: none;</rendition>
        <rendition xml:id="underline" scheme="css">text-decoration: underline;</rendition>
        <rendition xml:id="double-underline" scheme="css">border-bottom: 3px double;</rendition>
        <rendition xml:id="v" scheme="free">Describes vertically orientated texts within tables. The HTML
					transfomation rotates these texts per 360° and calculates the size needed.</rendition>
        <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
          <tagUsage gi="div">Only unnumbered divs used</tagUsage>
        </namespace>
      </tagsDecl>
      <charDecl>
        <char xml:id="z0170b">
          <mapping type="standard">HP</mapping>
          <figure>
            <graphic url="../Sonderzeichen/z0170b.png"/>
          </figure>
        </char>
        <char xml:id="z0187">
          <figure>
            <graphic url="../Sonderzeichen/z0187.png"/>
          </figure>
        </char>
      </charDecl>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <abstract>
        <p>Historical German text source digitized for the project “Dingler Online – Das digitalisierte Polytechnische Journal”.</p>
      </abstract>
      <langUsage>
        <language ident="de">Neuhochdeutsch</language>
        <language ident="de">German</language>
      </langUsage>
      <textClass>
        <classCode scheme="https://www.deutschestextarchiv.de/doku/klassifikation#dwds">Wissenschaft</classCode>
      </textClass>
    </profileDesc>
  </teiHeader><text type="art_undef" n="29" xml:id="ar301029"><pb n="133" facs="32199810Z/00000153" xml:id="pj301_pb133"/>
            <front>
              <titlePart type="main" rendition="#center">Thermophon, neues Verfahren zur Bestimmung von
								hohen Temperaturen.</titlePart>
              <titlePart type="sub" rendition="#center">Von Professor <hi rendition="#bold"><persName role="originator" ref="../database/persons/persons.xml#pers27625">J.
									Wiborgh</persName>,</hi> <placeName>Stockholm</placeName>.</titlePart>
              <titlePart type="sub" rendition="#center"><hi rendition="#italic">Jernkont. Annal.,</hi> II.
								1896.</titlePart>
              <titlePart type="sub" rendition="#center">Mit Abbildungen.</titlePart>
              <titlePart type="column">Thermophon, neues Verfahren zur Bestimmung von hohen
								Temperaturen.</titlePart>
            </front>
            <body>
              <div type="section">
                <p>Dieses von Prof. <hi rendition="#italic">Wiborgh</hi> ausgearbeitete Verfahren zur
									Bestimmung hoher Temperaturen ist auf das Princip begründet, dass für jede
									Temperaturbestimmung ein Apparat geopfert werden muss; der Apparat muss deshalb ein
									billiger sein. Er besteht aus kleinen cylindrischen Körpern, Thermophone genannt,
									aus irgend welchem feuerfesten Stoffe, z.B. feuerfestem Thon, in der Mitte versehen
									mit einer verschlossenen Metallkapsel, gefüllt mit einer geringen Menge Sprengstoff
									von constanter Explosionstemperatur (<ref target="#tx301153a">Fig. 1</ref>).</p>
                <figure rend="text" xml:id="tx301153a">
                  <graphic url="32199810Z/tx301153a"/>
                  <figDesc>Textabbildung Bd. 301, S. 133</figDesc>
                  <head>Fig. 1.<lb/>Wiborgh's Thermophonplatte.</head>
                </figure>
                <p>Wird ein solcher Körper in seiner gewöhnlichen Temperatur – 18 bis 20° C. – plötzlich
									einer höheren ausgesetzt, so wird derselbe erwärmt und nach Verlauf einer bestimmten
									Zeit haben die Kapsel und der Sprengstoff die Temperatur angenommen, bei der die
									Explosion des letzteren erfolgt; das Thermophon zerspringt mit schwachem Knall.</p>
                <p>Hat man eine Menge solcher Thermophone, sämmtlich ganz gleich sowohl in Abmessung,
									wie im Wärmeleitungsvermögen, so müssen auch alle eine gleich lange Zeit erfordern,
									bevor die Explosion eintritt, wenn sie unter denselben Verhältnissen einer gleich
									hohen Temperatur ausgesetzt werden. Die Zeit, gerechnet von dem Augenblicke an, in
									welchem das Thermophon in die höhere Temperatur kommt und bis die Explosion erfolgt,
									kann somit ein Maass für diese Temperatur abgeben; weil sie verschieden ist, je
									höher diese Temperatur ist, um so kürzer wird diese Zeit. Alle Thermophone, welche
									unter sich gleich sind, geben bei diesen Temperaturbestimmungen das gleiche
									Resultat.</p>
                <p><hi rendition="#italic">Die Scala des Thermophons.</hi> Nachdem man eine grössere
									Anzahl Thermophone von einer bestimmten Form, Grösse und Zusammensetzung angefertigt
									hat, wird man dadurch eine Scala für dieselben finden können, dass man experimental
									einige derselben verschiedenen, aber bekannten Temperaturen, welche mittels
									Luftpyrometer bestimmt wurden, aussetzt, und zugleich die Zeit beobachtet, welche
									bis zur Explosion verstreicht. Dies würde jedoch eine sehr mühsame Arbeit sein und
									man würde nicht viele Werthmaasse für sehr hohe Temperaturen erhalten, weil
									Pyrometer zu deren Bestimmung fehlen. Die Scala ist auf viel einfachere Weise, durch
									Berechnung, zu gewinnen.</p>
                <p>Wenn ein Körper <hi rendition="#italic">ABCD</hi> (<ref target="#tx301153b">Fig.
										2</ref>) die Temperatur <hi rendition="#italic">Θ</hi> hat, die Oberfläche <hi rendition="#italic">A B</hi> aber eine höhere Temperatur <hi rendition="#italic">t,</hi> so erwärmt sich der Körper nach einem gewissen Gesetze, welches beruht
									auf der Zeit, auf der Wärmeleitungsfähigkeit <cb/>des Körpers, auf seiner Dichte und
									specifischen Wärme, sowie auf dem Temperaturunterschiede <hi rendition="#italic">t</hi> – <hi rendition="#italic">Θ</hi>. Nach Verlauf einer bestimmten Zeit ist
									die Temperatur in die Masse des Körpers eingedrungen, aber natürlich in abnehmendem
									Maasse von aussen nach innen; man kann sie darstellen in einer Curve <hi rendition="#italic">BRN.</hi> An der Aussenfläche ist die Temperatur <hi rendition="#italic">t = BO,</hi> in einem Abstande <hi rendition="#italic">x</hi> von dieser Fläche ist sie <hi rendition="#italic">y = Rk</hi> u.s.w.</p>
                <figure rend="text" xml:id="tx301153b">
                  <graphic url="32199810Z/tx301153b"/>
                  <figDesc>Textabbildung Bd. 301, S. 133</figDesc>
                  <head>Fig. 2.<lb/>Temperaturcurve.</head>
                </figure>
                <p><hi rendition="#italic">Fourier</hi> hat nachfolgende Formel aufgestellt, welche
									unter diesem Verhalten die Temperatur <hi rendition="#italic">y</hi> in einem
									Abstande <hi rendition="#italic">x</hi> von der Aussenfläche angibt:</p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>y-\Theta=(t-\Theta)\,\left(1-\frac{2}{\sqrt{n}}\,\int\limits_0\varphi\,e-\varphi^2\,d\,\varphi\right)</formula>
                </p>
                <p>In dieser Formel bedeutet:</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">t</hi> die Oberflächentemperatur,</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">y</hi> die Temperatur im Innern des Körpers
									in einer Entfernung <hi rendition="#italic">x</hi> von der Oberflache und nach
									Verlauf der Zeit <hi rendition="#italic">z,</hi></p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>\varphi=\frac{x}{2\,\sqrt{\frac{C}{c\,d}\,.\,z}}</formula>
                </p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">C</hi> = das Wärmeleitungsvermögen des
									Körpers,</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">c</hi> = die specifische Wärme des
									Körpers,</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">d =</hi> das Gewicht von 1 cbm des Körpers
									in Kilogramm,</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">z =</hi> die Zeit in Stunden,</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">x</hi> = die Entfernung des Punktes von der
									Oberfläche, an welchem die Temperatur = <hi rendition="#italic">y</hi> sein
									soll.</p>
                <p>Setzt man die Integrale
										<formula>\frac{2}{\sqrt{\pi}}\,\int\limits_0\varphi\,e-\varphi^2\,d\,\varphi=A</formula><note place="bottom" anchored="true" n="*)"><pb n="133" facs="32199810Z/00000153" xml:id="pj301_pb133_n58"/><p>Die Integrale
												<formula>\int\limits_0\varphi\,e-\varphi^2\,d\,\varphi</formula> kommt
											oft im Probabilitätscalcul vor, wo sie die sogen. Probabilitätscurve
											darstellt. <hi rendition="#italic">e</hi> ist die Basis im natürlichen
											Logarithmensysteme = 2,71828.....</p></note> so wird erhalten <hi rendition="#italic">y – Θ</hi> = (<hi rendition="#italic">t – Θ</hi>) (1 – <hi rendition="#italic">A</hi>).</p>
                <p>Die Werthe, welche die Integrale für verschiedene Werthe von <hi rendition="#italic">g</hi> gibt, finden sich angegeben in einer Tabelle im <hi rendition="#italic">Dictionnaire de Mathématiques appliquées,</hi> II, 1112; aus dieser Tabelle
									stammt der folgende Auszug, dessen man sich zur Berechnung der Explosionszeit für
									das Thermophon bei verschiedenen Temperaturen bedienen kann. Mit Hilfe dieser
									Tabelle und der oben angegebenen Formel kann die Explosionszeit bei jeder beliebigen
									Temperatur leicht berechnet werden. Da indessen die specifische Wärme des
									Thermophons in die Formel gehört und diese schwer zu berechnen ist, so ist es am
									einfachsten, die Explosionszeit für eine bekannte Temperatur mittels Pyrometer zu
									bestimmen, wobei die specifische Wärme u.s.w. eliminirt werden kann.</p>
                <p>Angenommen, die Temperatur des Thermophons sei <hi rendition="#italic">Θ</hi> und im
									Centrum desselben sei ein Stoff, welcher bei einer Temperatur <hi rendition="#italic">y</hi> explodirt; wird dann das Thermophon in einen Ofen
									geworfen, in welchem die Temperatur <hi rendition="#italic">t</hi> herrscht, so muss
									das Thermophon, wenn <hi rendition="#italic">t</hi> grösser ist als <hi rendition="#italic">y,</hi> nach einer gewissen Zeit <hi rendition="#italic">z</hi> explodiren, da die Temperatur von <hi rendition="#italic">Θ</hi>° auf
										<hi rendition="#italic">y°</hi> stieg.</p>
                <pb n="134" facs="32199810Z/00000154" xml:id="pj301_pb134"/>
                <p><cb/>Diese Zeit kann auf folgende Weise berechnet werden.</p>
                <p>Nach Obigem gibt es für diese Berechnung nachfolgende drei Formeln:</p>
                <p>1)          <formula>y-\Theta=(t-\Theta)(1-A)</formula></p>
                <p>2)          <formula>A=\frac{2}{\pi}\int\limits_0\varphi\,e-\varphi^2\,d\,\varphi</formula></p>
                <p>3)          <formula>\varphi=\frac{x}{2\,\sqrt{\frac{C}{c\,d}\,.\,z}}</formula></p>
                <p>Aus 1) erhält man:
										<formula>A=1-\frac{y-\Theta}{t-\Theta}=\frac{t-y}{t-\Theta}</formula> und aus 3)
										<formula>3\,z\,\varphi^2=\frac{c\,d}{4\,c}\,.\,x^2</formula></p>
                <p>Der Werth der Integralen
										<formula>A=\frac{2}{\sqrt{\pi}}\,\int\limits_0\varphi\,e-\varphi^2\,d\,\varphi</formula></p>
                <table rend="boxed" cols="8" rows="33">
                  <row role="label">
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">φ</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">A</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">φ</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">A</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">φ</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">A</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">φ</hi>
                    </cell>
                    <cell rendition="#center">
                      <hi rendition="#italic">A</hi>
                    </cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,32</cell>
                    <cell rendition="#center">0,34913</cell>
                    <cell rendition="#center">0,64</cell>
                    <cell rendition="#center">0,63459</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96</cell>
                    <cell rendition="#center">0,82542</cell>
                    <cell rendition="#center">1,28</cell>
                    <cell rendition="#center">0,92973</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,33</cell>
                    <cell rendition="#center">0,35928</cell>
                    <cell rendition="#center">0,65</cell>
                    <cell rendition="#center">0,64203</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97</cell>
                    <cell rendition="#center">0,82987</cell>
                    <cell rendition="#center">1,29</cell>
                    <cell rendition="#center">0,93190</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,34</cell>
                    <cell rendition="#center">0,36936</cell>
                    <cell rendition="#center">0,66</cell>
                    <cell rendition="#center">0,64938</cell>
                    <cell rendition="#center">0,98</cell>
                    <cell rendition="#center">0,83423</cell>
                    <cell rendition="#center">1,30</cell>
                    <cell rendition="#center">0,93401</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,35</cell>
                    <cell rendition="#center">0,37938</cell>
                    <cell rendition="#center">0,67</cell>
                    <cell rendition="#center">0,65663</cell>
                    <cell rendition="#center">0,99</cell>
                    <cell rendition="#center">0,83851</cell>
                    <cell rendition="#center">1,31</cell>
                    <cell rendition="#center">0,93606</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,36</cell>
                    <cell rendition="#center">0,38933</cell>
                    <cell rendition="#center">0,68</cell>
                    <cell rendition="#center">0,66378</cell>
                    <cell rendition="#center">1,00</cell>
                    <cell rendition="#center">0,84270</cell>
                    <cell rendition="#center">1,32</cell>
                    <cell rendition="#center">0,93806</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,37</cell>
                    <cell rendition="#center">0,39921</cell>
                    <cell rendition="#center">0,69</cell>
                    <cell rendition="#center">0,67084</cell>
                    <cell rendition="#center">1,01</cell>
                    <cell rendition="#center">0,84681</cell>
                    <cell rendition="#center">1,33</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94001</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,38</cell>
                    <cell rendition="#center">0,40901</cell>
                    <cell rendition="#center">0,70</cell>
                    <cell rendition="#center">0,67780</cell>
                    <cell rendition="#center">1,02</cell>
                    <cell rendition="#center">0,85084</cell>
                    <cell rendition="#center">1,34</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94191</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,39</cell>
                    <cell rendition="#center">0,41874</cell>
                    <cell rendition="#center">0,71</cell>
                    <cell rendition="#center">0,68467</cell>
                    <cell rendition="#center">1,03</cell>
                    <cell rendition="#center">0,85478</cell>
                    <cell rendition="#center">1,35</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94376</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,40</cell>
                    <cell rendition="#center">0,42839</cell>
                    <cell rendition="#center">0,72</cell>
                    <cell rendition="#center">0,69143</cell>
                    <cell rendition="#center">1,04</cell>
                    <cell rendition="#center">0,85865</cell>
                    <cell rendition="#center">1,36</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94556</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,41</cell>
                    <cell rendition="#center">0,43797</cell>
                    <cell rendition="#center">0,73</cell>
                    <cell rendition="#center">0,69810</cell>
                    <cell rendition="#center">1,05</cell>
                    <cell rendition="#center">0,86244</cell>
                    <cell rendition="#center">1,37</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94731</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,42</cell>
                    <cell rendition="#center">0,44747</cell>
                    <cell rendition="#center">0,74</cell>
                    <cell rendition="#center">0,70468</cell>
                    <cell rendition="#center">1,06</cell>
                    <cell rendition="#center">0,86614</cell>
                    <cell rendition="#center">1,38</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94902</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,43</cell>
                    <cell rendition="#center">0,45689</cell>
                    <cell rendition="#center">0,75</cell>
                    <cell rendition="#center">0,71116</cell>
                    <cell rendition="#center">1,07</cell>
                    <cell rendition="#center">0,86977</cell>
                    <cell rendition="#center">1,39</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95067</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,44</cell>
                    <cell rendition="#center">0,46623</cell>
                    <cell rendition="#center">0,76</cell>
                    <cell rendition="#center">0,71754</cell>
                    <cell rendition="#center">1,08</cell>
                    <cell rendition="#center">0,87333</cell>
                    <cell rendition="#center">1,40</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95228</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,45</cell>
                    <cell rendition="#center">0,47548</cell>
                    <cell rendition="#center">0,77</cell>
                    <cell rendition="#center">0,72382</cell>
                    <cell rendition="#center">1,09</cell>
                    <cell rendition="#center">0,87680</cell>
                    <cell rendition="#center">1,41</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95385</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,46</cell>
                    <cell rendition="#center">0,48466</cell>
                    <cell rendition="#center">0,78</cell>
                    <cell rendition="#center">0,73001</cell>
                    <cell rendition="#center">1,10</cell>
                    <cell rendition="#center">0,88020</cell>
                    <cell rendition="#center">1,42</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95538</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,47</cell>
                    <cell rendition="#center">0,49374</cell>
                    <cell rendition="#center">0,79</cell>
                    <cell rendition="#center">0,73610</cell>
                    <cell rendition="#center">1,11</cell>
                    <cell rendition="#center">0,88353</cell>
                    <cell rendition="#center">1,43</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95686</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,48</cell>
                    <cell rendition="#center">0,50275</cell>
                    <cell rendition="#center">0,80</cell>
                    <cell rendition="#center">0,74210</cell>
                    <cell rendition="#center">1,12</cell>
                    <cell rendition="#center">0,88679</cell>
                    <cell rendition="#center">1,44</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95830</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,49</cell>
                    <cell rendition="#center">0,51167</cell>
                    <cell rendition="#center">0,81</cell>
                    <cell rendition="#center">0,74800</cell>
                    <cell rendition="#center">1,13</cell>
                    <cell rendition="#center">0,88997</cell>
                    <cell rendition="#center">1,45</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95969</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,50</cell>
                    <cell rendition="#center">0,52050</cell>
                    <cell rendition="#center">0,82</cell>
                    <cell rendition="#center">0,75381</cell>
                    <cell rendition="#center">1,14</cell>
                    <cell rendition="#center">0,89308</cell>
                    <cell rendition="#center">1,46</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96105</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,51</cell>
                    <cell rendition="#center">0,52924</cell>
                    <cell rendition="#center">0,83</cell>
                    <cell rendition="#center">0,75952</cell>
                    <cell rendition="#center">1,15</cell>
                    <cell rendition="#center">0,89612</cell>
                    <cell rendition="#center">1,47</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96237</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,52</cell>
                    <cell rendition="#center">0,53790</cell>
                    <cell rendition="#center">0,84</cell>
                    <cell rendition="#center">0,76514</cell>
                    <cell rendition="#center">1,16</cell>
                    <cell rendition="#center">0,89910</cell>
                    <cell rendition="#center">1,48</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96365</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,53</cell>
                    <cell rendition="#center">0,54646</cell>
                    <cell rendition="#center">0,85</cell>
                    <cell rendition="#center">0,77067</cell>
                    <cell rendition="#center">1,17</cell>
                    <cell rendition="#center">0,90200</cell>
                    <cell rendition="#center">1,49</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96490</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,54</cell>
                    <cell rendition="#center">0,55494</cell>
                    <cell rendition="#center">0,86</cell>
                    <cell rendition="#center">0,77610</cell>
                    <cell rendition="#center">1,18</cell>
                    <cell rendition="#center">0,90484</cell>
                    <cell rendition="#center">1,50</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96611</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,55</cell>
                    <cell rendition="#center">0,56332</cell>
                    <cell rendition="#center">0,87</cell>
                    <cell rendition="#center">0,78144</cell>
                    <cell rendition="#center">1,19</cell>
                    <cell rendition="#center">0,90761</cell>
                    <cell rendition="#center">1,51</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96728</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,56</cell>
                    <cell rendition="#center">0,57162</cell>
                    <cell rendition="#center">0,88</cell>
                    <cell rendition="#center">0,78669</cell>
                    <cell rendition="#center">1,20</cell>
                    <cell rendition="#center">0,91031</cell>
                    <cell rendition="#center">1,52</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96841</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,57</cell>
                    <cell rendition="#center">0,57982</cell>
                    <cell rendition="#center">0,89</cell>
                    <cell rendition="#center">0,79184</cell>
                    <cell rendition="#center">1,21</cell>
                    <cell rendition="#center">0,91296</cell>
                    <cell rendition="#center">1,53</cell>
                    <cell rendition="#center">0,96952</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,58</cell>
                    <cell rendition="#center">0,58792</cell>
                    <cell rendition="#center">0,90</cell>
                    <cell rendition="#center">0,79691</cell>
                    <cell rendition="#center">1,22</cell>
                    <cell rendition="#center">0,91553</cell>
                    <cell rendition="#center">1,54</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97059</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,59</cell>
                    <cell rendition="#center">0,59594</cell>
                    <cell rendition="#center">0,91</cell>
                    <cell rendition="#center">0,80188</cell>
                    <cell rendition="#center">1,23</cell>
                    <cell rendition="#center">0,91801</cell>
                    <cell rendition="#center">1,55</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97162</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,60</cell>
                    <cell rendition="#center">0,60386</cell>
                    <cell rendition="#center">0,92</cell>
                    <cell rendition="#center">0,80677</cell>
                    <cell rendition="#center">1,24</cell>
                    <cell rendition="#center">0,92050</cell>
                    <cell rendition="#center">1,56</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97263</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,61</cell>
                    <cell rendition="#center">0,61168</cell>
                    <cell rendition="#center">0,93</cell>
                    <cell rendition="#center">0,81156</cell>
                    <cell rendition="#center">1,25</cell>
                    <cell rendition="#center">0,92290</cell>
                    <cell rendition="#center">1,57</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97360</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,62</cell>
                    <cell rendition="#center">0,61941</cell>
                    <cell rendition="#center">0,94</cell>
                    <cell rendition="#center">0,81627</cell>
                    <cell rendition="#center">1,26</cell>
                    <cell rendition="#center">0,92524</cell>
                    <cell rendition="#center">1,58</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97455</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">0,63</cell>
                    <cell rendition="#center">0,62705</cell>
                    <cell rendition="#center">0,95</cell>
                    <cell rendition="#center">0,82089</cell>
                    <cell rendition="#center">1,27</cell>
                    <cell rendition="#center">0,92751</cell>
                    <cell rendition="#center">1,59</cell>
                    <cell rendition="#center">0,97546</cell>
                  </row>
                </table>
                <p>Bestimmt man nun mittels Pyrometer die Temperatur <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>, welche der Explosionszeit <hi rendition="#italic">z</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> entspricht, so wird nach Formel 1) als
									Werth der Integralen erhalten</p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>A_1=1-\frac{y-\Theta}{t_1-\Theta}</formula>
                </p>
                <p rendition="#no_indent">und aus der Tabelle der <hi rendition="#italic">A</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> entsprechende Werth <hi rendition="#italic">φ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>.</p>
                <p>Nach 3) erhält man in diesem Falle</p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>z_1{g_1}^2=\frac{c\,d}{4\,C}\,.\,x^2</formula>
                </p>
                <p>Entsprechend der Annahme, dass sämmtliche Thermophone aus demselben Materiale
									hergestellt wurden, folgt, dass der Ausdruck
										<formula>\frac{c\,d}{4\,C}\,.\,x^2</formula> für alle gleich ist und dass
									somit</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">zg</hi><hi rendition="#superscript">2</hi><hi rendition="#italic">= z</hi><hi rendition="#subscript">1</hi><hi rendition="#italic">φ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi><hi rendition="#superscript">2</hi> oder</p>
                <p>4)          <formula>z=z_1\,\left(\frac{\varphi_1}{\varphi}\right)^2.</formula></p>
                <p><cb/>Für Thermophone, von denen bekannt ist, dass sie eine gewisse Zeit <hi rendition="#italic">z</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> zur Explosion
									erfordern, ist somit die Explosionszeit leicht für jede beliebige Temperatur zu
									finden, weil aus der Gleichung 1) und aus der Tabelle der entsprechende Werth für
										<hi rendition="#italic">φ</hi> und dann die Zeit <hi rendition="#italic">z</hi>
									nach der Formel 4) erhalten wird.</p>
                <p>Auf diese Weise kann man für das Thermophon eine Tabelle aufstellen; welche die
									Explosionszeiten für verschiedene Temperaturen enthält, oder man kann auch die ganze
									Explosionscurve graphisch herstellen, indem man die Abscissen dieselben
									repräsentiren lässt und die Ordinaten die Temperaturen.</p>
                <p><hi rendition="#italic">Die Anfangstemperatur Θ der Thermophone.</hi> Die
									Anfangstemperatur ist von grossem Einfluss; es muss deshalb scharf darauf geachtet
									werden, dass das Thermophon bei der Anwendung die gewöhnliche Temperatur – 18 bis
									20° C. – besitzt. Wird ein Thermophon benutzt, das eine davon erheblich abweichende
									Temperatur hat, so muss eine Correctur bewerkstelligt werden. Man kann dieselbe
									leicht berechnen und ebenso graphisch darstellen.</p>
                <p>Angenommen, das Thermophon habe bei Bestimmung der Explosionscurve eine Temperatur
										<hi rendition="#italic">Θ</hi> gehabt, man habe später aber ein gleiches
									Thermophon mit einer Temperatur <hi rendition="#italic">Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> benutzt, so erhält man eine Explosionszeit, welche
									beim Ablesen der Curve die Temperatur <hi rendition="#italic">t</hi> angibt,
									obgleich diese in Wahrheit <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> ist in Folge der bestandenen Ungleichheit der Anfangstemperaturen.</p>
                <p>Zur Berechnung der Correction hat man nach Formel 1) folgende Gleichungen:</p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>A=1-\frac{y-\Theta}{t-\Theta}</formula>
                </p>
                <p rendition="#no_indent">welcher die Curve entspricht, und</p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>A_1=1-\frac{y-\Theta_1}{t_1-\Theta_1}</formula>
                </p>
                <p rendition="#no_indent">durch Aenderung der Anfangstemperatur.</p>
                <p>Da die Werthe <hi rendition="#italic">A</hi> und <hi rendition="#italic">A</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> nach Formel 2) und 3) nur von der Zeit abhängig
									sind und in diesem Falle die Zeit die gleiche ist, so wird</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">A = A</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									und <formula>\frac{y-\Theta}{t-\Theta}=\frac{y_\Theta_1}{t_1-\Theta_1}</formula></p>
                <p rendition="#no_indent">oder</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">y</hi> . <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– Θ</hi> . <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> – <hi rendition="#italic">y . t = y</hi> . <hi rendition="#italic">Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> . <hi rendition="#italic">t – y . Θ</hi></p>
                <p rendition="#no_indent">und wenn <hi rendition="#italic">Θ</hi> . <hi rendition="#italic">t</hi> beiderseits hinzugefügt wird:</p>
                <p rendition="#l3em"><hi rendition="#italic">y</hi> (<hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t</hi>) – <hi rendition="#italic">Θ</hi> (<hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t</hi>) = (<hi rendition="#italic">Θ – Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi><hi rendition="#italic">) . t –</hi> (<hi rendition="#italic">Θ – Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>) <hi rendition="#italic">y.</hi></p>
                <p rendition="#no_indent">und schliesslich</p>
                <p>5)          <formula>t-t=\frac{\Theta-\Theta}{y-\Theta}\,(t-y).</formula></p>
                <p>Aus dieser Gleichung folgt, dass die falsche Angabe des Thermophons, <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t,</hi> wenn die Anfangstemperatur geändert wird,
									proportional zu der Differenz, <hi rendition="#italic">Θ – Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>, der Anfangstemperaturen ist und dass eine
									graphische Darstellung dieser falschen Angabe leicht erfolgen kann, weil die
									Gleichung 5) eine gerade Linie ergibt, bei der die Abscisse die Temperaturdifferenz
									darstellt und die Ordinate die abgelesene Temperatur <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> vermindert um die Explosionstemperatur
										<hi rendition="#italic">y.</hi> Für <hi rendition="#italic">t – y</hi> wird der
									Temperaturunterschied <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t = Θ.</hi></p>
                <p>Die Gleichung zeigt ferner, dass, wenn <hi rendition="#italic">Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> grösser ist als <hi rendition="#italic">Θ,</hi>
									d.h. wenn das Thermophon eine höhere Temperatur besitzt, als die bei der Berechnung
									der Curve angenommene, der Temperaturunterschied <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t</hi> negativ wird, und die Curve zeigt dann eine zu
									hohe, ist das Verhältniss <pb n="135" facs="32199810Z/00000155" xml:id="pj301_pb135"/><cb/>umgekehrt, <hi rendition="#italic">Θ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									kleiner als <hi rendition="#italic">Θ</hi>, eine zu niedere Temperatur an.</p>
                <p>An einem Beispiele soll gezeigt werden, wie die Explosionscurve und die Correction
									der Anfangstemperatur berechnet und aufgezeichnet wird.</p>
                <p>Angenommen, die Explosionstemperatur <hi rendition="#italic">y</hi> eines
									Sprengstoffs sei 150° und die Anfangstemperatur des Thermophons 20°.</p>
                <p>Zuerst wird die Explosionszeit für eine mit Pyrometer ermittelte Temperatur bestimmt.
									Diese Temperatur sei 540° und die dafür gefundene Explosionszeit betrage 74
									Secunden.</p>
                <p>Werden in der Formel 1) <hi rendition="#italic">t</hi> = 540, <hi rendition="#italic">Θ =</hi> 20 und <hi rendition="#italic">y</hi> = 150 gesetzt, so erhält man <hi rendition="#italic">A</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">=</hi> 0,75 und aus der Tabelle <hi rendition="#italic">φ</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">=</hi> 0,8134; dieser Werth entspricht der Zeit <hi rendition="#italic">z</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> = 74 Secunden.</p>
                <p>Wird eine andere beliebige Temperatur <hi rendition="#italic">t,</hi> z.B. 1000°,
									gewählt, so erhält man auf gleiche Weise <hi rendition="#italic">A</hi> = 0,8674 und
										<hi rendition="#italic">φ =</hi> 1,0636, wonach die Explosionszeit, welche 1000°
									entspricht, nach Formel 4) berechnet werden kann:</p>
                <p rendition="#l3em">
                  <formula>z=z_1\,\left(\frac{\varphi_1}{\varphi}\right)^2=74\,\left(\frac{0,8134}{1,0636}\right)^2=43,28</formula>
                </p>
                <p rendition="#no_indent">oder 43⅕ Secunden.</p>
                <p>Um die Curve graphisch darzustellen, wird die Abscisse des Coordinatensystems in
									Minuten und Secunden, die Ordinate aber in Temperaturgrade getheilt, worauf eine
									genügende Anzahl von Punkten für die Curve durch auf vorher angeführte Weise
									bestimmte Explosionszeiten festgelegt werden, um über dieselben die Curve
									auszuziehen (<ref target="#tx301155a">Fig. 3</ref>).</p>
                <p>Diese Curve gibt indessen völlig richtigen Werth nur für eine Anfangstemperatur des
									Thermophons = 20°, andernfalls ist eine Correction nöthig nach Formel 5); dieselbe
									kann in folgender Weise auch graphisch dargestellt werden.</p>
                <p>Angenommen, <hi rendition="#italic">t</hi> sei = 2000° und die Temperatur des
									Thermophons messe 30° anstatt 20°. Wird der dadurch entstandene
									Temperaturunterschied <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t</hi> nach Formel 5) berechnet, so erhält man</p>
                <p rendition="#l3em"><formula>t_1-t=\frac{20-30}{150-30}\,(2000-150)</formula> oder <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi>
									<hi rendition="#italic">– t</hi> = – 154 °.</p>
                <p>Die an der Curve abgelesene Temperatur muss also um 154° vermindert werden: sie
									beträgt in Wirklichkeit nur 1846°.</p>
                <p>Lässt man nun jeden Secundentheil der Abscisse = 10° bezeichnen und zieht man
									parallel zur Abscisse durch den Punkt der Curve, welcher 2000° entspricht, eine
									Linie, setzt man weiter auf dieser Linie von der Ordinate eine Länge <hi rendition="#italic">cb</hi> = 15,4 Secunden (d.h. 154°) ab, so ist diese Länge
									die Correction im vorliegenden Falle. Ferner, nachdem für <hi rendition="#italic">t</hi> = <hi rendition="#italic">y</hi> der Temperaturunterschied <hi rendition="#italic">t</hi><hi rendition="#subscript">1</hi> – <hi rendition="#italic">t =</hi> 0 ist, so erhält man die ganze Correction, indem
									man die Punkte <hi rendition="#italic">y</hi> und <hi rendition="#italic">b</hi> mit
									einander verbindet.</p>
                <p>Die verschiedenen Abstände zwischen der Ordinate und der Linie <hi rendition="#italic">yb</hi> sind somit die Correctionen für die entsprechenden
									Temperaturen der Curve, wenn die Temperatur des Thermophons 30 ° anstatt 20 °
									betrug, und können direct abgelesen werden.</p>
                <p>Ist die Temperatur des Thermophons 25°, so beträgt natürlich die Correction nur die
									Hälfte der vorhergehend gezeigten, wenn sie 21° maass, nur <hi rendition="#superscript">1</hi>/<hi rendition="#subscript">10</hi> derselben
									u.s.w. Sollte das Thermophon eine niedrigere Temperatur haben <cb/>als die für die
									Curve angenommene, z.B. 10° anstatt 20°, so ersieht sich leicht, dass die Grösse der
									Correction die gleiche, aber positiv anstatt negativ wird.</p>
                <p>Die graphische Darstellung der Correction folgt nachstehender Regel:</p>
                <p>Ist die Temperatur des Thermophons höher als 20 °, so muss die gefundene Correction
									abgezogen, ist sie niedriger, so muss sie der auf der Curve abgelesenen Temperatur
									hinzugefügt werden.</p>
                <p>Mit der Correctionslinie <hi rendition="#italic">y b,</hi> welche in <ref target="#tx301155a">Fig. 3</ref> aufgetragen ist, können somit ohne weitere
									Berechnung Correctionen für weit aus einander liegende Anfangstemperaturen beim
									Thermophon bewerkstelligt werden, mögen jene über oder unter den für die Curve
									angenommenen 20° liegen.</p>
                <figure rend="text" xml:id="tx301155a">
                  <graphic url="32199810Z/tx301155a"/>
                  <figDesc>Textabbildung Bd. 301, S. 135</figDesc>
                  <head>Fig. 3.<lb/>Curve zu Wiborgh's Thermophon.</head>
                </figure>
                <p>Durch Berechnung der Explosionszeiten für verschiedene Temperaturen und systematische
									Zusammenstellung derselben kann man leicht eine Tabelle erhalten, mittels der man
									bei Benutzung des Thermophons bequem ablesen kann. Die folgende Tabelle gibt ein
									Muster dazu; dieselbe ist bestimmt für die gleichen Thermophone, deren
									Explosionscurve <ref target="#tx301155a">Fig. 3</ref> zeigt.</p>
                <p rendition="#center">Tabelle zur Temperaturbestimmung mit <hi rendition="#italic">Wiborgh'</hi>s Thermophon, zur Curve <ref target="#tx301155a">Fig. 3</ref>.</p>
                <table rend="boxed" cols="15" rows="28">
                  <row role="label">
                    <cell cols="2" rendition="#center"><lb/>Temperatur</cell>
                    <cell cols="3" rendition="#center">Explo-<lb/>sionszeit</cell>
                    <cell cols="2" rendition="#center"><lb/>Temperatur</cell>
                    <cell cols="3" rendition="#center">Explo-<lb/>sionszeit</cell>
                    <cell cols="2" rendition="#center"><lb/>Temperatur</cell>
                    <cell cols="3" rendition="#center">Explo-<lb/>sionszeit</cell>
                  </row>
                  <row role="label">
                    <cell rendition="#center #v">Cels.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Fahr.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Min.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Sec.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">⅕ Sec.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Cels.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Fahr.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Min.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Sec.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">⅕ Sec.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Cels.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Fahr.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Min.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">Sec.</cell>
                    <cell rendition="#center #v">⅕ Sec.</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">300</cell>
                    <cell rendition="#center">   572</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">  2</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">   820</cell>
                    <cell rendition="#center">1,508</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">50</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,340</cell>
                    <cell rendition="#center">2,444</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">35</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">320</cell>
                    <cell rendition="#center">   608</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">39</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">   840</cell>
                    <cell rendition="#center">1,544</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">49</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,360</cell>
                    <cell rendition="#center">2,480</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">35</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">340</cell>
                    <cell rendition="#center">   644</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">22</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">   860</cell>
                    <cell rendition="#center">1,580</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">48</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">1,380</cell>
                    <cell rendition="#center">2,516</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">35</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">360</cell>
                    <cell rendition="#center">   680</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">  8</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">   880</cell>
                    <cell rendition="#center">1,616</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">47</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">1,400</cell>
                    <cell rendition="#center">2,552</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">35</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">380</cell>
                    <cell rendition="#center">   716</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">57</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">   900</cell>
                    <cell rendition="#center">1,652</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">46</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,420</cell>
                    <cell rendition="#center">2,588</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">34</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">400</cell>
                    <cell rendition="#center">   752</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">48</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">   920</cell>
                    <cell rendition="#center">1,688</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">46</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">1,440</cell>
                    <cell rendition="#center">2,624</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">34</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">420</cell>
                    <cell rendition="#center">   788</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">41</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">   940</cell>
                    <cell rendition="#center">1,724</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">45</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,460</cell>
                    <cell rendition="#center">2,660</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">34</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">440</cell>
                    <cell rendition="#center">   824</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">34</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">   960</cell>
                    <cell rendition="#center">1,760</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">44</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,480</cell>
                    <cell rendition="#center">2,696</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">33</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">460</cell>
                    <cell rendition="#center">   860</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">29</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">   980</cell>
                    <cell rendition="#center">1,796</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">43</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,500</cell>
                    <cell rendition="#center">2,732</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">33</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">480</cell>
                    <cell rendition="#center">   896</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">24</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,000</cell>
                    <cell rendition="#center">1,832</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">43</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,520</cell>
                    <cell rendition="#center">2,768</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">33</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">500</cell>
                    <cell rendition="#center">   932</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">20</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,020</cell>
                    <cell rendition="#center">1,868</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">42</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,540</cell>
                    <cell rendition="#center">2,804</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">33</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">520</cell>
                    <cell rendition="#center">   968</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">17</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,040</cell>
                    <cell rendition="#center">1,904</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">42</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">1,560</cell>
                    <cell rendition="#center">2,840</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">32</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">540</cell>
                    <cell rendition="#center">1,004</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">14</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">1,060</cell>
                    <cell rendition="#center">1,940</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">41</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,580</cell>
                    <cell rendition="#center">2,876</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">32</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">560</cell>
                    <cell rendition="#center">1,040</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">11</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,080</cell>
                    <cell rendition="#center">1,976</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">41</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,600</cell>
                    <cell rendition="#center">2,912</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">32</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">580</cell>
                    <cell rendition="#center">1,076</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">  8</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,100</cell>
                    <cell rendition="#center">2,012</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">40</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,620</cell>
                    <cell rendition="#center">2,948</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">32</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">600</cell>
                    <cell rendition="#center">1,112</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">  6</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,120</cell>
                    <cell rendition="#center">2,048</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">40</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,640</cell>
                    <cell rendition="#center">2,984</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">32</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">620</cell>
                    <cell rendition="#center">1,148</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">  4</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,140</cell>
                    <cell rendition="#center">2,084</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">39</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,660</cell>
                    <cell rendition="#center">3,020</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">31</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">640</cell>
                    <cell rendition="#center">1,184</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">  2</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,160</cell>
                    <cell rendition="#center">2,120</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">39</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,680</cell>
                    <cell rendition="#center">3,056</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">31</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">660</cell>
                    <cell rendition="#center">1,220</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">1,180</cell>
                    <cell rendition="#center">2,156</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">38</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,700</cell>
                    <cell rendition="#center">3,092</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">31</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">680</cell>
                    <cell rendition="#center">1,256</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">58</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,200</cell>
                    <cell rendition="#center">2,192</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">38</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">1,720</cell>
                    <cell rendition="#center">3,128</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">31</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">700</cell>
                    <cell rendition="#center">1,292</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">57</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,220</cell>
                    <cell rendition="#center">2,228</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">38</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">1,740</cell>
                    <cell rendition="#center">3,164</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">31</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">720</cell>
                    <cell rendition="#center">1,328</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">55</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,240</cell>
                    <cell rendition="#center">2,214</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">37</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,760</cell>
                    <cell rendition="#center">3,200</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">30</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">740</cell>
                    <cell rendition="#center">1,364</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">54</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,260</cell>
                    <cell rendition="#center">2,300</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">37</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,780</cell>
                    <cell rendition="#center">3,236</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">30</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">760</cell>
                    <cell rendition="#center">1,400</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">53</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                    <cell rendition="#center">1,280</cell>
                    <cell rendition="#center">2,336</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">36</cell>
                    <cell rendition="#center">4</cell>
                    <cell rendition="#center">1,800</cell>
                    <cell rendition="#center">3,272</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">30</cell>
                    <cell rendition="#center">2</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">780</cell>
                    <cell rendition="#center">1,436</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">52</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,300</cell>
                    <cell rendition="#center">2,372</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">36</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                    <cell rendition="#center">1,900</cell>
                    <cell rendition="#center">3,452</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">29</cell>
                    <cell rendition="#center">3</cell>
                  </row>
                  <row>
                    <cell rendition="#center">800</cell>
                    <cell rendition="#center">1,472</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">51</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">1,320</cell>
                    <cell rendition="#center">2,408</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">36</cell>
                    <cell rendition="#center">1</cell>
                    <cell rendition="#center">2,000</cell>
                    <cell rendition="#center">3,632</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                    <cell rendition="#center">29</cell>
                    <cell rendition="#center">–</cell>
                  </row>
                </table>
                <p>Das Thermophon kann aus verschiedenen Massen gefertigt werden, auch in verschiedener
									Form und Grösse; mit jeder Art können alle Temperaturen bestimmt werden, <pb n="136" facs="32199810Z/00000156" xml:id="pj301_pb136"/><cb/>welche höher liegen als die
									Explosionstemperatur des dabei angewendeten Sprengstoffes; daraus folgt jedoch
									nicht, dass alle Arten Thermophone gleich geeignet sind zur Bestimmung hoher und
									niedriger Temperaturen.</p>
                <p>Betrachtet man die vorstehende Explosionscurve, so findet man, dass Temperatur und
									Zeit in einem solchen Verhältnisse zu einander stehen, dass die praktische Anwendung
									des Thermophons innerhalb gewisser Temperaturgrenzen sich bewegt, weil für niedrige
									Temperaturen, die nur wenig höher sind als die Explosionstemperatur des
									Sprengstoffs, die Zeit reichlich lang dauert, für sehr hohe dagegen so kurz
									ausfällt, dass ein Observationsfehler von nur ½ Secunde bereits einen grossen Fehler
									bei der Temperaturbestimmung constituirt. Mit anderen Worten: nur ein gewisser Theil
									der Curve, welcher solchen Zeiten entspricht, ist so beschaffen, dass die Bestimmung
									der Temperaturen rasch und sicher erfolgen kann; bei der vorstehenden
									Explosionscurve umfasst dieser Theil die Temperaturen von etwa 400 bis 1000°.</p>
                <p>Mit Thermophonen des gleichen Schlags kann man aus diesem Grunde weit aus einander
									liegende Temperaturen nicht mit der gleichen Sicherheit feststellen; es ist deshalb
									von Vortheil, wenigstens zwei Sorten zu haben, die eine für hohe, die andere für
									niedrige Temperaturen. Es genügt, dazu zweierlei Grössenabmessungen zu führen oder
									auch Maasse mit grösserem und kleinerem Wärmeleitungsvermögen dazu zu verwenden; in
									beiden Fällen kann man nach Belieben höhere oder niedrigere Temperaturen bestimmen,
									die in den günstigen Theil der Curve fallen.</p>
                <p>Das Thermophon hat jedoch auch schwache Seiten.</p>
                <p>Die Erhitzung oder Abkühlung eines Körpers ist ein complicirtes Phänomen. Nicht
									allein durch Strahlung wird dem Körper Wärme zugeführt, sondern auch durch Contact
									mit einem wärmeren Körper, und die Wärmemenge, welche auf letztere Weise übergeführt
									wird von einem Körper zum anderen, ist nicht bloss abhängig von der Temperatur des
									Wärme gebenden Körpers, sondern auch von dessen Wärmeleitungsfähigkeit und deren
									relativer Aufnahmegeschwindigkeit. Wenn somit das Thermophon erwärmt wird, wird die
									Wärme von der Aussenfläche nach dem Innern übergeführt, allerdings gemäss einem
									gegebenen Gesetze, über welches im Vorangegangenen berichtet wurde; aber je nachdem
									die Aussenfläche die Wärme schneller übernimmt, erfolgt auch die Erhitzung des
									Thermophons rascher, obschon die Temperatur dieselbe bleibt. Hieraus folgt, dass das
									Thermophon nur die Temperaturen völlig richtig angibt, wenn es unter den gleichen
									Verhältnissen erwärmt wird, wie sie vorlagen, als die Scala für dasselbe bestimmt
									wurde.</p>
                <p>Das Thermophon hat keinen Anspruch darauf, dass es ein wissenschaftlicher
									Temperaturmesser sei, es ist in erster Reihe nur für den praktischen Gebrauch
									bestimmt; dazu dürfte es genügend genau functioniren und nebenbei den Vorzug
									überraschender Einfachheit und bequemster Benutzbarkeit besitzen.</p>
                <p>Hinzuzufügen bleibt, dass das Thermophon, sofern es unter gleichen Verhältnissen
									angewendet wird, Temperaturveränderungen mit grosser Sicherheit angibt und dass die
									gleichmässige Herstellung von Thermophonen nicht schwierig ist; man kann mit dieser
									Art von Temperaturbestimmungen einen Wechsel von nur 20° bei 1000° C. ermitteln.</p>
                <p><cb/><hi rendition="#italic">Anwendung des Thermophons.</hi> Mit dem Thermophon
									können Temperaturen von 300° bis 2000° C. und darüber bestimmt werden. Es ist
									trocken aufzubewahren und soll bei seiner Benutzung gewöhnlich 18° bis 22° C.
									haben.</p>
                <p>A. <hi rendition="#italic">Temperaturbestimmung im Flammofen, Muffelofen, Schornstein
										u.s.w. oder in Fällen, in denen das Thermophon auf einem festen Gegenstande
										liegen kann und von heissen Gasen umfluthet wird.</hi> Das Thermophon wird auf
									den Platz geworfen, wo man die Temperatur zu wissen wünscht; man beobachtet mittels
									eines Chronographen genau die Anzahl der Secunden, welche von dem Augenblicke an
									verfliessen, in welchen es diesen Platz erreichte, bis zur Explosion. Diese
									Zeitdauer gibt die gesuchte Temperatur an, welche auf einer Curve oder aus einer
									Tabelle abgelesen wird.</p>
                <p>B. <hi rendition="#italic">Temperaturbestimmung an Gebläsewind.</hi> Für diesen Zweck
									ist ein dünnes Kupfer-, Eisen-, Nickel- oder Silberrohr an passender Stelle in das
									Windrohr, möglichst in Nähe der Düse einzusetzen. Das Rohr, welches eine Wandstärke
									von 2 bis 3,5 mm und eine Weite von 25 mm haben muss, ist in etwas geneigter
									Stellung (<ref target="#tx301156a">Fig. 4</ref>) einzubringen und ungefähr in der
									Mitte der Länge mit einem losen Boden zu versehen, welcher an einem Eisenstäbchen
										<hi rendition="#italic">b</hi> befestigt ist; die obere Oeffnung des Rohres wird
									mit einem Deckel <hi rendition="#italic">a</hi> geschlossen. Bei der
									Temperaturbestimmung wird der Deckel <hi rendition="#italic">a</hi> weggenommen, das
									Thermophon in das Rohr eingebracht und dasselbe wieder mit dem Deckel geschlossen.
									Die Zeit von der Einbringung bis zur Explosion des Thermophons gibt die Temperatur
									des Gebläsewindes nach der gleichen Curve oder Tabelle an.</p>
                <figure rend="text" xml:id="tx301156a">
                  <graphic url="32199810Z/tx301156a"/>
                  <figDesc>Textabbildung Bd. 301, S. 136</figDesc>
                  <head>Fig. 4.<lb/>Temperaturbestimmung an Gebläsewind.</head>
                </figure>
                <p>Damit der Deckel bei der Explosion des Thermophons nicht fortgeworfen wird, ist
									derselbe mittels einer kleinen Kette an dem Gebläserohre zu befestigen. Das Rohr
									wird von den Resten des Thermophons unter Herausnahme des losen Bodens
									gereinigt.</p>
                <p>C. <hi rendition="#italic">Zu einer Temperaturbestimmung bei flüssigem Metall (Zink,
										Blei, Kupfer, Silber, Gold)</hi> wird ein gezogenes Eisenrohr von 1,5 bis 3,0 mm
									Wandstärke und 30 mm innerem Durchmesser, von passender Länge und am unteren Ende
									geschlossen, verwendet. Dieses Eisenrohr wird in das Metallbad eingeführt und,
									nachdem nach einiger Minuten Verlauf sein unterer Theil die Temperatur des Bades
									angenommen hat, das Thermophon in dasselbe eingelegt. Die Zeit von Einbringung des
									Rohres an bis zur Explosion ist festzustellen, sie gibt die Temperatur nach
									besonderer Curve und Tabelle.</p>
                <p>D. <hi rendition="#italic">Bei Temperaturbestimmung in Oefen, in denen Theile des
										Thermophons die zu erhitzenden Stoffe beschädigen können, z.B. beim
										Brotbacken</hi>, wird dasselbe Rohr in gleicher Art wie bei C angewendet.</p>
                <p>E. <hi rendition="#italic">Bei Temperaturbestimmung bei Metall- oder Schlackenbädern
										mit sehr hoher Temperatur, z.B. flüssigem Eisen oder Stahl,</hi> wird das
									Thermophon einfach auf des Bades Oberfläche geworfen und nach erfolgter Explosion
									die Temperatur an besonderer Curve abgelesen oder in der Tabelle aufgesucht.</p>
                <p rendition="#right">Dr. <hi rendition="#italic"><persName role="author" ref="../database/persons/persons.xml#pers">Leo</persName>.</hi></p>
              </div>
            </body>
          </text></TEI>